Otyłość to stan charakteryzujący się przedłużającym się dodatnim bilansem energetycznym w organizmie. Główne czynniki odpowiedzialne za otyłość to uwarunkowania genetyczne, środowiskowe, a także niektóre schorzenia i leki. Zrozumienie tych czynników oraz skutków otyłości jest kluczowe dla jej zapobiegania i leczenia.

Około 20-40% przypadków otyłości jest związanych z czynnikami genetycznymi. Dzieci, których rodzice mają podwyższone wskaźniki BMI, są bardziej narażone na otyłość niż te, których rodzice mają prawidłową masę ciała. Czynniki genetyczne wpływają na regulację apetytu, termogenezę po posiłkową oraz podstawową przemianę materii. Zaburzenia w tych obszarach mogą prowadzić do otyłości. Wrażliwość tkanek na insulinę, wydzielanie hormonu wzrostu oraz stres (wydzielanie kortyzolu) również przyczyniają się do powstawania otyłości.

Środowiskowe czynniki również odgrywają istotną rolę w rozwoju otyłości. Produkty obfitujące w tłuszcze, cukry oraz żywność przetworzona zwiększają absorpcję tłuszczów, które magazynowane są w postaci trójglicerydów w tkance tłuszczowej. Złe nawyki żywieniowe, takie jak sięganie po produkty wysoko przetworzone i kaloryczne typu fast food, mają ogromny wpływ na stan zdrowia zarówno fizycznego, jak i psychicznego. Mała aktywność fizyczna oraz jej brak mają zasadniczy wpływ na powstawanie otyłości. Aspekty psychologiczne osób z otyłością, jeśli są zaburzone, będą negatywnie oddziaływać na zdrowie.

Otyłość może być także wynikiem toczącej się w organizmie choroby. Wtórna otyłość jest zależna od zaburzeń w układzie hormonalnym, takich jak endokrynopatie, zaburzenia gospodarki węglowodanowej, problemy z podwzgórzem, tarczycą, nadnerczami, przysadką oraz jajnikami (schorzenie PCOS) i trzustką (insulinooporność). Wzrost BMI (Wskaźnik Masy Ciała) jest bezpośrednio związany ze wzrostem poziomu trójglicerydów oraz obniżeniem poziomu zdrowego cholesterolu (HDL) i podwyższeniem poziomu złego cholesterolu (LDL).

Zła dieta niesie za sobą zagrażające dla życia skutki. Jednym z nich jest cukrzyca typu II. Wzrost insuliny zaraz po posiłku, a po pewnym czasie trwania choroby dochodzi do jej wyczerpania a co za tym idzie niewydolności trzustki i przyjmowania leków na stałe. Kolejną chorobą wywołaną przez otyłość to nadciśnienie tętnicze, które przez spożywanie w diecie zbyt dużej ilości soli oraz nasyconych tłuszczów może doprowadzić do zaburzenia widzenia, kołatania serca a nawet do bezsenności. Choroby sercowo-naczyniowe, zaburzenia krzepliwości krwi oraz choroby zwyrodnieniowe są również powszechne wśród osób zmagających się z otyłością.

Aby zapobiegać otyłości oraz redukować masę ciała, stosuje się dietę ubogoenergetyczną (redukcyjną). Dieta ta ma na celu zredukowanie nadmiaru masy ciała przy zachowaniu odpowiedniego bilansu wodnego, składników mineralnych oraz wielonasyconych kwasów tłuszczowych. Ubogoenergetyczna dieta ma wiele korzyści dla osób borykających się z otyłością. Między innymi wiele badań naukowych potwierdza cofanie się chorób współistniejących takich jak choroby sercowo-naczyniowe czy nadciśnienie tętnicze. Dieta redukcyjna przynosi także korzyści w postaci hamowania wzrostu poziomu lipoprotein we krwi, które są prekursorami rozwoju miażdżycy. Pomaga również obniżyć poziom złego cholesterolu (LDL) oraz trójglicerydów (TG), co prowadzi do pożądanego spadku masy ciała.

Dieta niskokaloryczna powinna opierać się na:

Podsumowując, przy diecie o niskim poziomie energetycznym kluczowe jest dostarczanie odpowiedniej ilości witamin i składników mineralnych do prawidłowego funkcjonowania fizycznego, psychicznego oraz odpornościowego organizmu. Dieta to nasz styl życia, który powinien być nierozłączną częścią codzienności. Dobrze zbilansowana dieta pomaga w codziennych trudnościach i ma ogromny wpływ na nasze samopoczucie oraz walkę o zdrowie.